[:fa]

[us_page_title font=”body” align=”center” el_class=”title4″]

آهن یکی از عناصر ضروری برای رشد تمامی گیاهان است. در صورت کمبود آن، در سلولهای برگ سبزینه (کلروفیل)به مقدار کافی تولید نمی شود و برگها رنگ پریده به نظر می آیند. زردی برگ ناشی از آهک، شکل خاصی از کمبود آهن در گیاه است که بخش وسیعی از کشور ما را فرا گرفته است. استانهای خراسان، فارس، خوزستان، اصفهان، تهران و آذربایجان بیش از سایر مناطق این مشکل را دارند. برآورد خسارت حاصل از کمی عملکرد و نامرغوبی محصول ناشی از کمبود آهن دشوار است. مرکبات در شمال و جنوب کشور، میوه های معتدله(از جمله: به، سیب، هلو، گلابی، زرد، آلو)، برخی از زراعتهای مهم از جمله سیب زمینی، سویا و سورگرم، سبزی و گیاهان زینتی با شدتهای متفاوت، از کمبود آهن صدمه می بینند. مدیریت هوشمندانه در کاهش خسارت، بسیار موثر است. به عبارت دیگر با مدیریت مطلوب، مسأله ای به نام زردی برگ(کلروز)وجود نخواهد داشت. کشت گیاهان حساس به کمبود آهن در خاکهای آهکی، آبیاری بیش از حد، مصرف بی رویه و نامتعادل کودهای شیمیایی، کاهش مواد آلی و فشرده شدن خاک، فقدان برنامه ریزی منظم برای افزودن مواد آلی به خاک، نادیده گرفتن منابع ارزان مواد اصلاح کننده خاک در کشور (گوگرد و سولفات آمونیوم)، عدم سرمایه گذاری کافی در تولید کلاتهای مناسب آهن در داخل کشور، توجه بیش از حد به کود آهن وارداتی یارانه ای و مهمتر از همه نادیده گرفتن توصیه های حاصل از پژوهش های گذشته و فقدان آموزش در زمینه روشهای مبارزه با کمبود این عنصر، باعث شده تا امروز با گسترش ابعاد مشکل، در بسیاری از موارد، ارائه راه حل عملی و قتصادی دشوار به نظر آید.

[us_single_image image=”5470″ align=”center” animate=”afc” animate_delay=”0.2″]

در بیشتر نقاط کشور ما مهمترین عاملی کمبود آهن، زیادی بی کربنات در محلول خاک است. اغلب خاکهای ایران مقدار قابل توجهی آهک دارند. آهک بتنهایی مشکل چندانی در جذب آهن ایجاد نمی کند. ریشه گیاه با ایجاد شرایط ویژه ای در اطراف خود ترشح H+ یا پروتون، اسیدهای آلی و کلاتهای طبیعی) با کاستن از خاصیت ازقلیایی خاک در نزدیکی ریشه حلایت ترکیبات آهن دار خاک را افزوده، آهن مورد نیاز گیاه را در حد تأمین می کند. آبیاری سنگین، فشردگی و یا هر عامل دیگری که تهویه خاک را کاهش دهد، به افزایش غلظت دی اکسید کربن در خاک منجر می شود و در حضور آهک، واکنش زیر انجام می گیرد:

CaCO3+H2O+CO2     Ca2++2HCO3

بی کربنات  تولید شدهف خاصیت «بافری» دارد. بدین معنی که با جلوگیری نسبی از کاهش pH  در اطراف ریشه از حلایت بیشتر ترکیبات آهن دار و قابلیت جذب آهن کاسته می شود. توانایی ریشه گیاهان مختلف در ایجاد شرایط مناسب برای جذب آهن، متفاوت است. گیاهان مقاوم نسبت به کمبود آهن، ریشه های کارایی برای جذب آهن، متفاوت است. گیاهان مقاوم نسبت به کمبود آهن، برای جذب آهن کارایی مناسبی ندارند. این خصوصیت بیشتر جنبه وراثتی دارد. البته تاثیر تغذیه گیاهی مناسب نیز دراین مورد به اثبات رسیده است. آب آبیاری، گاهی – بویژه هنگامی که از چاههای عمیق تأمین شود بی کربنات دارد. هوادهی این آبها (با استفاده از فواره ویا ریزش از بلندی) ویا مصرف مقداری اسید سولفوریک (کاهش pH آب آبیاری تا حد خنثی)، مقدار بی کربنات را کاهش می دهد.گاهی در گیاهان مبتلا به کمبود آهن، غلظت آهن در برگها بیشتر از حد نرمال است و حتی بتازگی در تجزیه های برگی، مقدار غلظت آهن را درج نمی کنند. این بدان علت است که وجود آهن زیادی در برگها ملاک عمل نیست و باید از طریق محلول پاشی و ایجاد شرایط خوب مدیریتی، حرکت آهن را در گیاه بهبود بخشید تا علایم کمبود آهن در برگها مشاهده نشود.

[us_single_image image=”5473″ size=”full” align=”center” animate=”afc” animate_delay=”0.2″]

اگر گیاهی نسبت به جذب آهن به مقدار کافی، قادر نباشد؛ ساخت سبزینه (کلروفیل) در برگ کاهش می یابد و برگها رنگ پریده خواهند شد. به این نحو که ابتدا این پدیده در فاصله بین رگبرگها – رخ داده، سپس با شدت یافتن کمبود، به جز رگبرگها، تمام سطح برگ زرد می شود چون آهن در گیاه پویا نیست (غیر متحرک است)، این علایم ابتدا در برگهای جوان و در  قسمت بالای ساقه مشاهده می شد و با شدت یافتن کمبود، تمامی گیاه را در بر می گیرد. در غلات، برگهای دچار کمبود آهن، راه راه به نظر می رسند. در درختان میوه،زردی برگ در حالی که رگبرگها کم و بیش سبز مانده اند، پدیده رایجی است. حاشیه برگها با شدت یافتن کمبود به سفیدی گراییده، سپس علایم سوختگی (نکروز) مشاهده می شود. گاهی در اواخر بهار که سرعت رشد درختان زیاد است، به علت عدم تکافوی جذب آهن، برگها زرد رنگ می شوند. سپس با کاهش آهنگ رشد، رنگ برگها بتدریج سبز و دوباره دراواخر تابستان، با تشدید رشدرویشی، علایم کمبود آهن، یعنی زردی رنگ برگه، دوباره بروز می کند. باید توجه داشت که تنها کمبود آهن به زردی برگ منجر نمی شود، کمبود ازتف گوگرد، منیزیم و برخی عناصر غذایی دیگر، بعضی آفات و بیماریهای گیاهی و یا نور کم نیز در مواردی به پریدگی رنگ برگ می انجامد.

[us_single_image image=”5476″ size=”full” align=”center” animate=”afc” animate_delay=”0.2″]

کود آهن جزء کودهای عناصر کم مصرف محسوب می گردد. در نواحی که خاک خشکی دارند کمبود عناصری مثل آهن محتمل است. نکته ی مهم در مورد کودهای عناصر کم مصرف این است که مرز بین مقدار صحیح جهت استفاده و مقدار مسمومیت زا بسیار نزدیک به هم می باشد. از طرفی چون این نوع کودها حاوی عناصر کاتیونی بوده و توسط خاک تثبیت می شوند لذا به صورت اسپری روی برگ گیاهان پاشیده می شود، بعبارتی آهن به شکل یون فِرو یا دو بار مثبت توسط گیاه جذب می گردد و از آنجایی که شرایط خاص مانند زیادی آهک، فسفر و pH سبب جذب نشدن آهن توسط گیاه یعنی تبدیل آن به یون آهن سه بار مثبت یا فریک می شوند کودهای مختلف آهن تولید شده اند تا سبب جذب آهن توسط گیاه شده و کمبود آن را برطرف سازند که شامل موارد زیر می باشند:

  1. نیترات آهن :یکی از انواع کود آهن، که از ترکیب شدن آهن با نیتریک اسید و سپس کریستال سازی آن حاصل می گردد. این کود پس از استفاده و حل شدن در آب به سرعت به مواد تشکیل دهنده ی خود یعنی نیترات و آهن تبدیل و جذب گیاه می شود. رنگ این کود به رنگ کریستال های بنفش رنگ می باشد و در حالت مایع نیز شفاف و قرمز مایل به قهوه ای است. محلول این کود را می توان با محلول های آمونیوم نیترات، کلسیم نیترات، مس نیترات، منگنز نیترات و روی نیترات ترکیب نمود تا طیفی از عناصر، در دسترس گیاه قرار گیرند.چون این نوع کود آهن، به سرعت رطوبت را به خود جذب می کند، به شکل آهن (III) نیترات 9 آبه یافت می گردد.
  2. سولفات آهن:یکی از انواع کود آهن که به دلیل دارا بودن سولفات آهن، به آن زاج سبز نیز می گویند. از ترکیب آهن با اسید سولفوریک رقیق و سپس فیلتراسیون و خنک سازی مایع، به دست می آید. این نوع کود آهن به دو صورت موجود است که بسته به اینکه pH خاک گیاه چه میزان باشد در حالت مایع به صورت کریستال های آبی یا سبز وجود دارد، این دو نوع شامل سولفات آهن آبدار (دارای 7 مولکول آب، سبز رنگ) و خشک (مونوهیدراته، سفید رنگ) می باشد. درجه خلوص آهن محلول در آب، در نوع آبدار 18% و در نوع خشک 20% می باشد.به دلیل اینکه این نوع کود جاذب رطوبت می باشد اگر رطوبت محیطی که در آن نگهداری می گردد بیشتر باشد آن را جذب، و در غیر اینصورت آن را دفع می کند، در نتیجه نگهداری این کود بسیار مشکل بوده و همیشه باید در محیطی کاملا بسته، خشک و با دمای 15 تا 25 درجه باشد. این کود به دو صورت محلول پاشی و چالکود (جایگذاری در عمق خاک) استفاده می گردد،که در مواقع ظهور گل و اوایل تشکیل میوه، نباید از روش محلول پاشی استفاده نمود. همچنین پیشنهاد شده که جهت افزایش کارایی این نوع از کود آهن، آن را همراه با کود حیوانی بکار برد.
  3. کلات آهن : کلات از لحاظ ساختاری شامل یک هسته (عنصر مدنظر) و مولکول های بزرگ شبکه ای در اطراف آن است که از عنصر مرکزی حفاظت می کنند. از این رو کلات آهن یکی از انواع کود آهن می باشد که دلیل ساخت آن، خاک آهکی و pH خاک می باشد که آهن را به نوع غیر قابل جذب تبدیل می کند لذا از این نوع کودها جهت آهن رسانی به ریشه های گیاه به شکل آبیاری قطره ای یا آبپاشی نزدیک ریشه ی گیاه و به صورت محلول پاشی استفاده می کنند.هنگامی که آهن به شکل کلاته در می آید نسبت به فرم معمولی بسیار راحت تر و سریع تر توسط گیاه جذب می گردد. اگر بخواهیم فرم کلات آهن یا آهن کلاته را از لحاظ ساختاری بررسی کنیم شامل:•    یون های Fe3+
    •    یون های آمونیوم یا سدیم
    •    کمپلکسی مانند DTPA، EDTA، EDDHA، سیتریک اسید، آمینو اسید یا هیومیک-فولویک اسید

    در واقع انواع کلات های آهن از نظر داشتن نوع کمپلکس، میزان نگهداری آهن در مقابله با افزایش pH و میزان حساسیت آنها نسبت به غلظت های بالای کلسیم یا منیزیم و جایگزینی آنها با آهن داخل کلات، با یکدیگر تفاوت دارند. این کلات ها اکثرا به رنگ مشکی، پودر قهوه ای تیره یا قهوه ای کمرنگ وجود دارند.
    •    کلات آهن EDTA: این ترکیب در pH پایین 6 پایدار می باشد در نتیجه استفاده از آن در خاکی که خاصیت قلیایی دارد یا به عبارتی pH آن بالای 6.5 است، بی فایده بوده و حدود 50% آهن آن بی فایده خواهد شد. همچنین در خاکی که درصد کلسیم بالایی دارد سبب جایگزینی کلسیم با آهن داخل کلات شده و در نتیجه نباید این نوع کود آهن را در چنین خاک هایی مورد استفاده قرار داد.
    •    کلات آهن DTPA: این نوع کود آهن تا pH معادل با 7 پایدار است و برخلاف نوع EDTA تمایل به واکنش با کلسیم و جایگزینی آن با آهن داخل خود ندارد.
    •    کلات آهن EDDHA: معمولا این نوع کود آهن تا pH معادل 11 پایدار است. و یکی از گران ترین کلات های آهن موجود است. 

میزان مصرف کود آهن برای گیاهان آپارتمانی

براي گياهان آپارتماني 2/1 قاشق چایخوری كود آهن مايع را به ازای يك ليتر آب مخلوط کنید و يا در يك قابلمه 6 اينچي 1 فنجان كود آهن مايع را مخلوط کنید. برای گلدان های کوچکتر کمتر و برای گلدان های بزرگتر به دفعات ماهانه تکرار کنید تا گیاهان رنگ خود را دوباره به دست آورند.

نحوه استفاده از کود آهن برای درختان

كود آهن از نوع کلاتهای آهن با استفاده از خاک در تسکین کلروز آهن تا حدودی موثرتر هستند. این نوع كود آهن ها شامل Fe-DTPA ، Fe-EDDHA و Fe-EDTA هستند و فقط Fe-EDDHA به طور موثری در خاکهایی با pH بالا اثر می کند. قبل از شروع رشد، کلاتهای آهن خاک را در بهار همراه با 120 گرم کود خشک در اطراف پایه درختان بپاشید. پاشيدن كود در فاصله 75 سانتي متر از پایه تنه درختان بايستي باشد و بعد از استفاده از كود، باغ بايستي آبياري شود. بسته به نوع پاسخ درخت، ممکن است در طول فصل رشد چندین بار آن را اعمال کنید.

[us_btn text=”مشاوره و خرید” link=”url:https%3A%2F%2Fneginsabzsaveh.com%2F%25d8%25aa%25d9%2585%25d8%25a7%25d8%25b3-%25d8%25a8%25d8%25a7-%25da%25a9%25d8%25a7%25d8%25b1%25d8%25b4%25d9%2586%25d8%25a7%25d8%25b3%25d8%25a7%25d9%2586-%25d9%2581%25d8%25b1%25d9%2588%25d8%25b4%2F|title:%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B3%20%D8%A8%D8%A7%20%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%20%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4||rel:nofollow” color=”custom” bg_color=”#007505″ text_color=”#ffffff” align=”center” iconpos=”right”]
[:]

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشاوره رایگان